انتزاعی: هنر طراحی قسمت ۳: روث کارتر
زیرنویس اختصاصی فیلیمو
بعضیا فکر می‌کنن چون عاشق مد هستم، طراح لباس شدم
ولی قضیه فقط همین نیست
قهرمانان من لنگستون هیوز
جیمز بالدوین، نیکی جیووانی و سونیا سانچز
نمایشنامه‌نویس‌ها و شاعران بودن
اونا طراحانی بودن که روی من اثر گذاشتن
بعضیا فکر می‌کنن نشستم کوک می‌زنم ولی این تمام کارم نیست
کاری که میکنم گفتن قصه‌هاس
وقتی اولش برای تئاترها لباس طراحی می‌کردم
مامانم به یکی از اجراها اومد، بعدش اومد پشت صحنه
و تو اتاق لباس نشست
درحالی‌که من داشتم لباس‌های شسته‌شده رو که از
کارگاه اومده بود، جمع می‌کردم
بهم گفت «یعنی می‌خوایی بهم بگی
که نشستی ۴ سال درس خوندی و مدرک گرفتی
که بیایی و لباس شسته‌های بقیه رو جمع کنی؟»
طراحی لباس چیه؟
کسی دقیقاً نمی‌دونه ماها چه کار می‌کنیم؟
طراحی مده؟ خیاطی ئه؟
منظورم اینه، همه می‌دونن نورپردازی و کارگردانی چیه
فکر کنم هرچقدر ما به مثابه بدنه‌ی فیلمسازی رشد کردیم
توجه بیشتری به این قضیه، به‌عنوان یه فرم هنری شد
طراحی لباس برای من یعنی روند ساخت یه
یه ایده و تبدیلش به چیزی زنده
(آمیستاد، ۱۹۹۷)
اولش از اینجا شروع میشه
و بعد، آه... توسعه پیدا میکنه
باید درباره‌ی مردم بدونی
(رزوود، ۱۹۹۷)
چه چیزی یه آدم رو می‌سازه
(کار درست رو انجام بده، ساخته اسپایک لی، ۱۹۸۹)
(عشق چه ربطی به قضیه داره؟، ۱۹۹۳)
کجا زندگی می‌کنن، به چی اعتقاد دارن
گاهی این توی خروجی خیلی موثره
(سلما، ۲۰۱۴)
اینا همه‌اش قصه‌گویی ئه
بهترین طراح لباس کار دقیق
آماده‌سازی صحنه برای بیننده رو انجام میده
وقتی کار به دست کسی مثل روث کارتر سپرده میشه
حتی نمیتونی بگی که اون داره برای قصه‌ی فیلم چیزی طراحی می‌کنه
(تانیشا سی. فورد، استاد رشته نقد فرهنگی)
یه مسیر قطعی وجود داره که روث
لباس‌هاش رو آماده می‌کنه
(آول اریکزو، هنرمند)
که بهت این حس رو میده که اون نقش، کیه
درحقیقت اونا مالک
صاحب، راستش نمی‌خوام بگم صاحب لباس ها هستن
چون فکر می‌کنم قدرت در اینه که فکر نکنی اینا «لباس‌ها»ی اون شخصیت‌ها هستن
بلکه فکر کنی «این‌ها خود اون افرادن»
(روزای مدرسه، ۱۹۸۸)
به‌عنوان یه کارگردان همیشه می‌خوایی بهترین‌ها اطرافت باشن
فیلم‌هایی که با روث کار کردم، مثل این نیست که
(اسپایک لی، کارگردان، همکاری با روث در ۱۲ فیلم)
همه‌اش بخواهی راجع به کار حرف بزنی
خودمون از قبل می‌دونیم که باید چی کار کنیم
(بهترین بلوز، ۱۹۹۰)
بهش اعتماد دارم می‌دونم با دست پر برمی‌گرده
و چیزهایی رو بهم نشون خواهد داد که دقیقاً قراره توی فیلم باشه
(اولدبوی، ۲۰۱۳)
باعث میشه توی اون لباس‌ها احساس خوبی داشته باشی
می‌تونی بگی کِی
(ساموئل ال. جکسون، بازیگر، همکاری با روث در ۸ فیلم)
به نتیجه رسیده یا احساس کرده که به نتیجه‌ی مطلوب رسیده
چیزی که کار روث رو زیبا می‌کنه انسانیته
اصلاً حس لباس ابرقهرمانی بهت نمیده انگار یه لباس عادی پوشیدی
(رایان کوگلر، کارگردان پلنگ سیاه)
(پلنگ سیاه، ۲۰۱۸)
حتی اگر اون لباس خیلی افراطی بنظر برسه
آدم‌ها از هواپیما می‌پرن پایین و در نبردهای بزرگ افروفیوچریستیک می‌جنگن
همچنان این حس رو میده که این شخصیت‌ها لباس رو پوشیدن
و به تنشون نشسته
کاملاً حس انسانی داره
اینم از اون چیزاییه که گاهی از خودم می‌پرسم «پسر! چطوری این کار رو انجام داده؟»
(لس آنجلس، کالیفرنیا)
اولین کاری که می‌کنم اینه که فیلمنامه رو تقطیع می‌کنم
کلی غافلگیری در اولین دور خواندن فیلمنامه هست
«چطوری قراره به این حمله کنیم؟
مدیر فیلمبرداری چطور می‌خواد با این پالت رنگی کار بکنه؟‌
فکر و ایده‌ی کارگردان درباره‌ی این شخصیت‌ها چیه
و دیگران چطور می‌بینن این شخصیت‌هارو؟»
یکی از بهترین کارهام در ریشه‌ها بود
(ریشه‌ها، ۲۰۱۶)
«صدای طبل‌ها رو می‌شنویم و
این صدا تبدیل به فریاد آفریقایی‌هایی میشه که دارن به بردگی گرفته میشن
و بعد صدای امواج دریا به این ترکیب اضافه میشه
کیزی کسی رو می‌بینه که به سمتش میاد
مثل روز براش مشخصه که اون، کنتا کیانته‌ی جوانه»
به زیبایی نوشته شده
کار من، تصویری کردن این قصه است
میدونی، برای ساختن این طرح‌ها و رنگ‌ها
که چقدر زیبا درون داستان جا گرفتن
فکر کنم اولین طرح ذهنی خیلی کلی و بزرگ باشه
می‌خواهی که رنگ‌های درون صحنه
از کلمات درون متن حمایت کنن
خاک، طبل‌ها و دریا
اون آبی نیلی مخصوص آفریقا
موهای کیزی به شکل سنتی منطقه‌شان بافته شده
می‌تونی رنگ زمین رو درش حس کنی
رنگی به سرخیِ رُس یا قهوه‌ایِ خاک
یه جورایی میتونی غنای صحنه رو حس کنی
این بخش مبتنی بر تخیلِ روند کاره
(کارگاه طراحی لباس، لس آنجلس)
فیلمنامه اولین قدم کاره
اون رو می‌گیرم و تفسیر و بسط می‌دم
الان ما در انبار لباس‌های فیلم دولمایت نام من است قرار داریم
که ادی مورفی بازی‌اش می‌کرد
دولمایت قصه‌ی رودی ری‌مور رو روایت میکنه
اون یه کمدین بود
و شخصیت بدکار خودش رو به نام دولمایت خلق کرد
دولمایت اسم منه
(دولمایت، ۱۹۷۵)
کل‌کل با کله‌گنده‌ها کار منه
دهه‌ی ۷۰ زمانی بسیار شخصی‌ای برای خودم بود
زمانی که اوایل جوانی‌ام بود و
خیلی چیزها از اون موقع یادمه
بنابراین تمام اون خاطرات رو در طراحی لباس این فیلم زنده کردم
می‌دونستیم که قراره کلی سروصدا به پا کنه
تمام پارچه‌ها،‌دوخت‌ها، دکمه‌ها و برش‌ها
و روش ترکیب کردنشون
داره حقیقت داستان این شخصیت
رو که از خود زندگی بزرگ‌تر بود، بازگو می‌کنه
بعد مرحله‌ی عملی کردن ایده‌ها رسید
«شکل بیرونی این ایده‌ها واقعاً چه جوریه؟»
یا «چطور اونارو جلوی خودم مجسم کنم و بتونم شناسایی‌شون کنم؟»
آدمای زیادی هستن که باید درباره‌ی تصور و نگاهت بدونن
بنابراین، این بوردها به این کار کمک می‌کنن
این یه تخته‌ی درهم‌وبرهم از پارچه‌ها
بریده‌ی صفحات مجلات
تصویرسازی‌ها و طراحی
و عکس‌هایی از فیلم اصلیه
هرچیزی که الهام‌بخش باشه
هرچیزی که دولمایت به‌عنوان لباس مخصوصش بتونه بپوشه
نمی‌خوام با این مزخرف سوار ماشینم بشم
خوشحالم که همه‌ی لباس‌هام رو آوردی
این قراره به لباسی که دولمایت می‌پوشید خیلی نزدیک باشه
حقیقتاً نمی‌دونیم اون توری رو از کجا آورده بودن
دارم فکر می‌کنم اگه دولمایت بتونه تو این کت راه بره
حتماً می‌گفت «هی پسر! اینو از رو زره ساختن»
منم می‌گفتم «چی؟؟»
ولی خب این چیزی که ما استفاده کردیم
قطعاً از زنجیر زره خیلی راحت‌تر و آروم‌تره
میدونی، به محض این که تموم بشه به لباسی واسه تن زدن تبدیل میشه
بعد، بازیگر رو میاری و تنش میکنی
خیلی راضی‌ام ازش
اتاق پرو یه‌جور جای تبدیله
قراره توی صحنه‌ی خلافکاری باشی پس باید درست و حسابی اونجا بری
بیا ببینیم این پیرهن چطوری میشه اون سبزه
اون همیشه می‌خواد با لباسی که می‌پوشی راحت باشی
بنابراین زمانی که داری بازی میکنی بهترین بازی‌ات رو ارائه می‌دی
داره شلوار می‌پوشه
بعضی وقت‌ها می‌خواستم محو بشم
و گاهی هم می‌خواستم تو کانون توجه باشم
همونطور که خودش میدونه
بچرخ، بذار ببینم
اوه
رفتی دهه ۷۰
وقتی لباسم رو می‌پوشم و به خودم نگاه می‌کنم
می‌بینم که همه‌چی تکمیل شده
آره!‌ خودشه
فکر کنم دیدن این که بازیگر
و کاراکتر چطور در هم ترکیب میشن، خیلی دلفریبه
آره، حالا برو وایسا و ژست بگیر
عالیه
این واقعاً کارته این اون چیزیه که دیگران ازت می‌خوان انجام بدی
یقه باز
حله
(دولمایت نام من است، ۲۰۱۹، پشت صحنه)
به چیزها نگاه می‌کنم و می‌خوام ببینم که چطور می‌تونن بهتر
باشن و چطور می‌تونن تغییر ایجاد بکنن
مثل نقاش دربرابر نقاشی‌اش، هیچوقت تموم نمیشه
درباره‌ی تمام طراحی لباس‌هام همین حس رو دارم
باید گاهی چیزهایی رو که نمی‌خوایی ببینی تا بدونی چه چیزهایی رو می‌خوایی
گاهی هم اینطوریه که «اوه خدا یه لحظه وایسا
کتت رو ببند، پیرهنت رو از شلوار دربیار.. بدو بدو
چقدر وقت دارم؟»
ماژیک - شروع کنیم واسه تمرین بچه‌ها -
تمومی نداره گاهی باید منو از صحنه بکشن بیرون
منم دارم داد و فریاد می‌کنم بعد تازه میرن سراغ ضبط
بریم مارک، ضبط می‌کنیم - ضبط -
واقعاً از بازسازی دهه ۷۰ لذت می‌برم
دهه ۷۰ دوره‌ی من بود
اون سال‌های دبیرستان به تئاتر خیلی علاقه داشتم
عاشق هنرهای نمایشی بودم
وقتی رفتم کالج، با گروه تئاتر وقت می‌گذروندم و
در نمایش‌ها بازی می‌کردم
یادمه برای نمایش بورژوای نجیب‌زاده از مولیر تست میدادم
تو تست موفق نشدم
ولی مدیر نمایش گفت «می‌خوایی کار لباس‌های نمایش رو به‌عهده بگیری؟»
منم گفتم «باشه»
هیچ مطالعه‌ی دانشگاهی روی طراحی لباس نبود
ولی من میدونستم که چطور باید حول نمایشنامه باشم
به یه پارچه فروشی محلی رفتم
و کلی پارچه و چندین طرح گرفتم
و در هر نمایش بعد از نمایش دیگه‌ای زیاد و زیادتر شدن
خیلی زود من تو کل دانشکده، طراح لباس شده بودم
(مرکز تئاتر لس آنجلس، کالیفرنیا)
تئاتر اولین عشق من بود
طراحی برای تئاتر نسبت به طراحی
برای فیلم خیلی متفاوته
در تئاتر شما از منظر تماشاچی داری به
طراحی و اجرا نگاه میکنی
مقدار دقیقی از طرح و رنگ وجود داره
و مسائلی که با فاصله گرفتن از موضوع کمتر اونارو می‌بینی
بنابراین ما الگوها و طرح‌ها رو کمی بزرگتر از نسبت‌های حقیقی‌شون می‌گیریم
و کارهایی که انجام دادی از چشم تماشاچی پنهان نمی‌مونه
ولی در فیلم چون همه‌چیز در ابعاد خیلی عظیمی صورت میگیره
چیزهایی که تأثیرات روی فیلم دارن و گاهی هم خیلی جزئی هستن
اما ورود به سینما، آخرین چیزی بود که بهش فکر می‌کردم
واقعاً تلاش داشتم که در تئاتر کار کنم
در این سالن تئاتر
و برای گروه رقص لباس طراحی کردم
و این، همون نمایشی بود که من رو به اسپایک لی معرفی کرد
در مقام کارگردان باید کاشف استعداد هم باشی
داشتم گروهی رو می‌ساختم که من مدیرشون بودم
میدونی مثل ورزش تیم خودم رو جمع می‌کردم
و به یک طراح لباس نیاز داشتم
برام یه کارت پستال فرستاد
و منو به نمایش فیلم می‌خواد به دستش بیاره دعوت کرد
با خودم گفتم «عمراً! بذارش توی کشو
یه فیلم دیگه از اسپایک لی! بذارش تو کشو»
بعدش اون دوستم که منو بهش معرفی کرده بود، زنگ زد و گفت
«اسپایک با فیلم می‌خواد به دستش بیاره
داره میره جشنواره کن»
بعد من اینجوری بودم که «چی؟؟
چرا من به هیچ‌کدوم از کارت پستال‌هاش جواب نداده بودم!»
یکی یه بار ساعت ۵ صبح بهم زنگ زد
گفت: روث؟ گفتم: بله؟
«روث؟» «بله؟»
«مرد رویاهات تماس گرفته»
منم گفتم «دنزل؟»
«نه! اسپایک‌ام»
کارگردانی کار درست رو انجام بده
تو گرم‌ترین روز تابستون انجام میشد
شلوارک و رکابی
جین‌های بریده شده
منظورم اینه که به لباسی که روث واسه رزی پرز در صحنه‌ی افتتاحیه
فیلم درست کرده نگاه کنید
تمام اون چیزهایی که تن رزی در حال رقص بود
همه... همه‌اش کار روث کارتر بود
کار درست رو انجام بده فیلمی بود که
یه تنه عرصه مد و فشن هیپ‌هاپ رو تکون داد
سرخپوست‌ها، زردپوست‌ها سیاه‌ها و سبزها همه و همه
همگی داشتن از این تنوع غرب آفریقایی تقلید میکردن
اون موقع تو بروکلین خیلی مرسوم بود که
به فرهنگ خودت و به آفریقا متصل باشی
لباس‌های کنته بپوشی (کنته: یکی از انواع پارچه و لباس‌های سنتی آفریقای غربی)
گردنبندی بندازی که نقشه‌ی آفریقا روش باشه
ما می‌خواستیم این بالاپوش‌های آفریقایی
و البسه‌ی آفریقایی رو
می‌خواستیم یه جورایی اونارو به خرده فرهنگ درون شهری متصل کنیم
او از این پالت رنگی متنوع
به‌عنوان رنگ‌های اعتراضی استفاده می‌کرد
به همین دلیل که لباس‌های کار درست رو انجام بده انقدر مهم هستن
چون به ما کمک می‌کنن تا
سیاست فضای جامعه رو درک کنیم
بیشتر تماشاچی‌ها در میانه‌ی آمریکا، درواقع تجربه‌ای از
لحظه‌ای نداشتن که جان سویج
که لباس لری برد در بوستون رو پوشیده
اشتباهی پاش رو می‌ذاره روی کفش‌های نوی جردنی که پای باگین اوت بوده
تو
این اون بخشی از فرهنگه که... منظورم اینه که
تو
به همین دلیله که فیلم همچنان به‌عنوان
یکی از اثرگذارترین آثار درباره‌ی
ارتباطات نژادی در قرن بیستم، حرف داره
هالیوود به اسپایک لی‌ها چندان عادت نداشت
می‌خواست سیاهپوست‌ها رو در فیلم‌ها و در سینماها، به شیوه‌ی
طبیعی‌تری نشون بده
ما اصلاً تصویر مثبتی از
خودمون نداشتیم
من با تماشای فیلم‌های
سیاه و سفید بزرگ شدم
تولد یک ملت یکی از اولین فیلم ها بود
(تولد یک ملت، ۱۹۱۵)
برای آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار خیلی توهین‌آمیز بود
مرد سفیدپوستی که صورتش رو سیاه کرده اینور اونور می‌رفت و
زنی هم جیغ می‌کشید و فرار می‌کرد انگار که هیولا دیده
و میدونی، تو بقیه‌ی فیلم‌ها هم یا داشتیم می‌رقصیدیم یا خدمتکار بودیم
(بر باد رفته، ۱۹۳۹)
فکر کنم دهه ۶۰ شروع تغییرات بود
(حدس بزن چه کسی برای شام می‌آید؟، ۱۹۶۷)
ولی خیلی آروم بود
اما بعد یهو انفجار فیلم‌های سیاه رخ داد
(سزار سیاه، ۱۹۷۳)
که توش ما سیاه‌ها نقش خلافکار و موادفروش و قاچاقی داشتیم
ده تا از بهترین‌ها واسه من کار می‌کنن
(مک، ۱۹۷۳)
و از هرکدوم روز ۱۰۰تا کاسب‌ام. می‌فهمی؟
وظیفه‌ی ما این بود که این وضعیت رو بازنویسی کنیم
من در شهر کوچک اسپرینگفیلد در ماساچوست بزرگ شدم
(کتابخانه‌ی مرکزی اسپرینگفیلد، ماساچوست)
وقتی به کتابخانه‌ی قدیمی کودکی‌ام نگاه می‌کنم
هنوز این حس رو داره که جایی است که
می‌تونم توش خودم رو در شعر و تاریخ غرق کنم
و سعی کنم هرچیزی رو یاد بگیرم
امکانات اینجا تمومی نداره
این کتابخونه درست اونطرف خیابان مدرسه‌ی من بود
جای خلوت و آرومی بود
کسی واقعاً ازم نمی‌پرسید اینجا چی می‌خوام
حتی اگه ساعت ۲ بعدازظهر بود می‌تونستم بیام کتابخونه
فقط فرار کنم
همیشه می‌خواهیم حواسمون جمع باشه
بنابراین مطالعه درباره‌ی برده‌داری یا آزادی‌های اجتماعی
برای من به‌عنوان فردی جوان، نقطه‌ی آغاز مناسبی بود
دوست دارم احساس کنم که لباس‌هام
قصه‌ای اساسی‌تر رو روایت می‌کنن
قصه‌ی یک دوران و قصه‌ی یک فرد
دوست دارم حس کنم که اونا هم نفس می‌کشن
برای خودم یه روند رشد طبیعی بود
که تو فیلم‌هایی باشم که براشون تحقیق کنم
رنگ‌های اون دوره چیا بودن
اقتصاد اون دوره چه شکلی داشته؟
به محض این که جهانی که شخصیت درش زندگی می‌کنه رو می‌فهمی
می‌تونی با طراحی‌ات از اون بخش قصه حمایت کنی و قوی‌اش کنی
مالکوم ایکس اولین فیلمی بود که کار کردم
و قصه‌اش در دوره‌های متعددی می‌گذشت
او چهره‌ای چندوجهی بود
با تمام کارهایی که تو زندگی‌اش کرده
تحقیق درباره‌ی نیویورک دهه ۴۰ فوق‌العاده بود
هارلم زنده و سرحال بود
و می‌خواستیم که واقعاً یه حسی از اون هارلم رو داشته باشیم
مناطق مشخصی داشتیم که خیلی مهم بودن
(مالکوم ایکس، کارگردان: اسپایک لی، ۱۹۹۲)
دو دست کت‌وشلوار زوت بودن
اون‌موقع کت‌های زوت رو قلدرهای محله می‌پوشیدن
رزلند
سکانس رقص توی فیلم با
کت‌وشلوارهای زوت
فوق... فوق‌العاده بود
تحقیق کردم و طول دقیق کت رو درآوردم و اینکه
شلوارش چقدر باید نازک باشه
چه نوع زنجیری و چه مدل ساعت جیبی‌ای استفاده می‌شد
طول پر چقدر بوده
بنابراین تونستیم حس دقیقی از
شکل و شمایل کت‌وشلوار زوت رو دربیاریم
از اونجا سفر ما به سمت
دوران گانگستری‌اش در دهه‌های ۴۰ و ۵۰
و دوران زندانش ادامه داشت
به اداره نظامی رفتم و
ازشون خواستم پرونده‌ی مالکوم ایکس رو دراختیارم بذارن
سوابق پزشکی و
عکس‌هاش رو دیدم
و دو سه نامه‌ای رو که نوشته بود اونجا خوندم
متوجه شدم که طرز قلمش چطور تغییر کرده
و زبانش قوی شده، و اینکه خودش همه‌ی اینارو یاد گرفته
وقتی از زندان بیرون اومد خیلی متواضع بود
اون لحظه‌ای با لباس‌های ارتباط گرفتم که
توی اون کت گشادش خمیده شده بود
دیگه یه خلافکار مغرور نبود
احساس می‌کنم طراحی لباس برای این چهره‌ای تاریخی، مسئولیت بزرگیه
چون مردم... اونارو می‌شناسن
نزد مردم عزیزن
درواقع داری با کار هنری‌ات بهشون افتخار میدی
گاهی وقتی یه فیلم می‌بینی
قراره که چیزی حقیقی و واقعی رو بازنمایی کنه
ولی بعد، فقط نسخه‌ای رو می‌بینی که فیلم داره بهت نشون میده
اما اون همیشه سعی می‌کنه به حقیقت نزدیک بشه
جنبه‌ی انسانی طراحی لباسش
دقت فوق‌العاده‌ای که تو انتخاب‌هاش هست
به کاراکتر فیلم همیشه نوعی وقار و غرور می‌بخشه
حتی با اینکه، از نظر تاریخی ممکنه اون وقار رو نداشته باشن
به فهرست وسایلی که در آمیستاد واقعی بودن نگاه کردم
و دیدم که اونجا انواع پتو و لباس موجود بوده
میدونی، فکر کردم که اینها آفریقایی‌ها هستن که از مجامع و فرهنگ‌های مختلفی اومدن
شاید موهاشون رو می‌پوشوندن عمامه و روسری داشتن
به محض این که رسیدن بردنشون زندان
یه جوری تنظیم کردیم که پرچم آمریکا روی سر یکی از افراد همیشه پیچیده باشه
انگار که اصلاً نمی‌دونه پرچم چه معنایی داره
در یکی از یادداشت‌های پرونده‌ی آمیستاد
نوشته بود که توی دادگاه همه‌شون شبیه کبوتر بودن
بنابراین منم بهشون این لباس‌های سفید و تمیز رو پوشوندم
تا بهشون شمایلی کبوترگونه بدم
میدونی من چندان نمی‌خوام فقط به ناخودآگاه خودم تکیه کنم
چون فکر می‌کنم خیلی وقتا اشتباه میکنه
این آگهی‌ها درباره‌ی برده‌های فراری خیلی جالبن
ده دلار جایزه برای تابیثا
تابیثا حدوداً ۱متر و ۶۰سانتی‌متر قد داره
چهره‌ی زرد تیره داره، قوی بنیه است
موهاش معمولیه و حدوداً ۲۰ سالشه
عاشق آدم‌هایی‌ام که درباره‌شون می‌خونم
خیلی دوست دارم یه جوری اونا رو دوباره ببینم
بنابراین به سختی کار می‌کردم تا جزئیات رو به بازیگر برسونم
فکر می‌کنم هنوز به اندازه کافی
درباره تاریخ آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار مطالعه نشده
و شیوه‌ای که ما قصه‌هامون رو میگیم
گاهی از طریق فیلم هم صورت می‌گیره
مهمه که ما مسئولیت‌پذیر باشیم و... و
و
حقیقت رو به بهترین شکلی که می‌تونیم، به نمایش بذاریم
(اسپرینگفیلد، ماساچوست)
خانواده‌ی ما هشت نفره بود
من کوچیکترین‌ام
روی سه سال از من بزرگتره - آره دارم روش کار می‌کنم -
من همه‌اش می‌رفتم تو اتاقت و تو هم از این کار متنفر بودی
(روی کارتر، برادر روث)
آره - چرا؟ -
هنوزم تا الان نمی‌دونم روی. چرا بدت می‌اومد برم تو اتاقت
چون اونجا وسایل من توش بود
مامان، من چه جور بچه‌ای بودم؟
دختر خوبی بودی - آه! خوشحالم -
مامان ما رو تا مدرسه با ماشین می‌رسوند
(میبل کارتر، مادر روث)
بعد تا بالای تپه می‌اومدی به کالج مهندسی
و می‌رفتی سر کلاست
من اونموقع روی... روی آموزش خیلی تأکید داشتم
دوست داشتم بیشتر از اینا می‌رفتم مدرسه
مدرسه رو دوست دارم
باور دارم که مادرم من رو به این سو کشوند
به سمت همدلی با مردم
میدونی چون مادرم در رشته روانشناسی تحصیل کرده بود
و هرروز می‌اومد خونه
منم باهاش تو این مسئله غوطه‌ور می‌شدم که انسان‌ها چرا اینجوری هستن
میدونی... ازش خیلی ممنونم که به ما همدلی رو یاد داد
شاید به همین خاطره که شخصیت‌ها رو اینطور که هستن، می‌بینم
این چرخ قدیمیه که تو اتاقم داشتم
در طول روز میز بود
و به گمونم... در شب
می‌شد چرخ خیاطی
چراغ باحالی داره
وقتی برای دانشگاه... از خونه رفتم روش یه یادداشت گذاشتم
که میگفت: در زمانی که از خونه دورم هیچ‌کس حق نداره اینو بندازه بیرون
خیلی این چرخ خیاطی رو دوست دارم
نوشته «چرخ متعلق به روث ای. کارتر است
آن را دور نندازید، نفروشید یا پیش خودتان نبرید
متشکرم. این مال منه»
یادمه یه جلیقه‌ی کش‌باف نارنجی بافتم
که تو مهمونی یکی از دوستام پوشیدمش
اونم ازم پرسید «خودت دوختی‌اش»
منم گفتم «آره
خودم درستش کردم»
شم خاصی تو ساختن چیزها از هیچی داشتم
از راهنمایی که به دبیرستان رفتم
تصمیم گرفتم مسلمان بشم (بازسازی سال دهم مدرسه)
بنابراین شلوارهام رو نپوشیدم و از بعضی‌شون دامن‌های بلندی درست کردم
موهام رو پوشوندم
و شروع کردم به مطالعه‌ی قرآن
بقیه فکر می‌کردن عارف شدم. خب؟
به سمت شرق نماز می‌خوندم
آدما یک کم ازم فاصله گرفتن
چون برای خودم هدف و هاله‌ای داشتم
اما سال یازدهم همه‌اش از ذهنم رفت
به مدرسه‌ی دیگه‌ای که بالای خیابون بود رفتم
یادمه که با قیافه‌ی کاملاً تازه‌ای به اون مدرسه رفتم
بوت‌های بلند، گائوچوی (نوعی پانچو) بلند و پلیور می‌پوشیدم
کیف کوچیک و بلوز هم داشتم
یادمه یه سری بچه‌ها تو راهرو بودن
و ازم سؤال می‌کردن، فکر می‌کردن من معلم جایگزین‌شون هستم
اوه
میدونی. دیگه دختر مسلمون نبودم
من... دیگه، می‌دونی... دختر بازاری و اهل کار بودم
و اون‌موقع، من این شخصیت رو گرفتم
وقتی تو فروشگاه لباس‌های تازه رو امتحان می‌کنیم
هیجان‌زده میشیم چون به کلی تازه میشیم
با خریدهای تازه‌ات که توی کیسه است از فروشگاه خارج میشی
بعد میایی خونه و به خودت میگی «به چی فکر می‌کردم؟
این که اصلاً شبیه شخصیت من نیست»
یا «عجب حماقتی کردم»
دارید درواقع درباره‌ی شخصیتتون حرف می‌زنید
یکی از راه‌هایی که ایده به سرم می‌زنه اینه که میرم تو خیابون
و مردم رو تماشا می‌کنم
بخصوص وقتی نیویورک هستم
عاشق اینم که برم و آدما رو تماشا کنم
به لباس‌هاشون نگاه می‌کنم
چطور خودشون رو ارائه میدن
بعد تو ذهنم درباره‌ی زندگی‌شون داستان می‌سازم
همه‌اش هم مبتنی بر مشاهداتمه
اینا آدمایی هستن که برای کار ازشون ایده می‌گیرم
طرز لباس پوشیدن درباره‌ی یه شخصیت خیلی چیزها بهتون میگه
میدونی... اگه مادر باشن اگه هنرمند باشن
بهتون اطلاعات میده... درباره‌ی کفش‌هاشون
کهنگی لباس‌هاشون
قیمت لباس‌ها و اینکه وضعیت اقتصادی‌شون چطوره
به چی اهمیت میدن؟
همه‌ی این چیزها در لباس‌ها نهفته است
بخشی از یه تصویر بزرگتره
(بررسی طراحی مفهومی، لس آنجلس)
شاید اگه دست از بررسی بکشیم و
و.. یه جورایی خط خودمون رو اینجا بکشیم
به محض این که ایده‌ای به ذهنم می‌رسه طرحی سریع ازش می‌کشم
و ایده‌هام رو برای یه تصویرساز دیجیتال می‌برم
فکر کنم بهتره یک کمی رشته بشه اینجا
باشه - احتمالاً باید اینجا ریشه اضافه کنیم -
تا بیشتر حس دراماتیک داشته باشه
بعدش هم کمی از نشانه‌های روی سپر رو اضافه کنیم
آگاهی دادن بهشون درباره‌ی جزئیات به خودت بستگی داره
و این بخش خیلی خوبه ماجراست چون همه‌شون هنرمندای قابلی هستن
و کارت رو به زیبایی جلوه میدن
روند خیلی هماهنگی هستش
که درش ما نه تنها کار میکنیم بلکه از کار طراح هم نسخه‌ای داریم
(فیلیپ بوتل، طراح مفهومی)
تا بفهمیم که تو سرشون چی... داره می‌گذره
و سعی می‌کنیم اون رو برای دیگران نمایان کنیم
خودش یه جور.. هنره درواقع - آره -
داری میگی تو سر من خیلی چیزها می‌گذره؟
اوهوم. آره
و باید از سرم خارج‌شون کنم - اوهوم. آره. منم کمکت می‌کنم -
خیلی زیاد
زیبایی موضوعی درونی و ذهنی است
نیازه که ببینم با روحم چه چیزی رو حس می‌کنم
و اگر اون حس رو نداشت باید عوضش کنیم
برای ما به‌عنوان هنرمند،‌باید این زیبایی رو تبدیل به چیزی پوشیدنی بکنیم
هنری پوشیدنیه
باید قادر باشی مشکلات رو حدس بزنی و
از طریق متریالی که داری اونارو ببینی
میتونه خیلی هم ترسناک باشه چون زمان یعنی پول
و تو هم که نمی‌خواهی کارت به جای غلطی بیفته
تو ذهنت جزئیات زیادی هست
و هرچقدر پروژه بزرگتر باشه کارش هم چالشی‌تر میشه
هربار باید جهانی رو خلق کنی
خیلی بزرگه، وظیفه‌ای تاریخیه
وقتی مردم میگن «وای اون پلنگ سیاه رو طراحی کرده
بهمون بگو روند کاری‌ات چطور بود»
منم بهشون می‌گفتم «خب راستش هرشب می‌اومدم خونه و روی بالشم حسابی گریه می‌کردم
چون ترسیده بودم»
فکر کنم به خاطر سطح استرس و سطح مسئولیتش بود
میدونی. تا قبلش هیچ فیلم ابرقهرمانی کار نکرده بودم
تو فیلمی مثل پلنگ سیاه وضعیت بیشتر از بقیه فیلم‌ها پیچیده است
ولی خب میدونی... من بازیکن فوتبالم اومدم که بازی کنم
باید به کسی مثل روث زنگ بزنیم که بیاد
کسی که.. به قول ورزشی‌ها کار با توپش خوب باشه
پاهاش سریع باشه. میدونی؟
اون قادره که تغییرات رو طوری ایجاد کنه که بی‌نقص باشن. میدونی؟
قبل از پلنگ سیاه، تجربه‌ی خیلی کوچکی در ژانر فانتزی
(سرنیتی، کارگردان: جاس ویدون، ۲۰۰۵)
و ایده‌های آینده‌نگرانه داشتم
کاری که کردم این بود که ببینم آینده براساس گذشته‌ی ما
چه شکلی خواهد بود
همین بود که کار پلنگ سیاه رو هم انجام دادم
تماشای قبایل بومی که در جای‌جای آفریقا بودن
و خود آفریقا عرصه‌ی بزرگی از الهامات هنریه
تصویرسازی مجدد این چیزها یه جورایی جالبه
البسه‌ی اونا فرمی از توصیف‌گری رو داره
وقتی آدما رو توی فیلم می‌بینی معمولاً اولین برداشت
از اونا براساس لباس‌هاییه که پوشیدن
درباره‌اش فکر نمی‌کنی
منتظری که اونا از جانب شخصیت حرف بزنن یا کاری انجام بدن
و درباره‌ی اون شخصیت بهت چیزهایی بگن
ولی... خب اون برخورد اولیه
همون چیزیه که دارند
وقتی تو این فیلم کیلمانگر رو می‌بینی
به محض این که می‌بینی‌اش کمی درباره‌اش می‌فهمی
صبح بخیر
به سبک غربی لباس پوشیده
کت جین پوشیده با شلوار شیاه
یه لحظه حس معاصر بودن بهت میده
یه جورایی داری همه‌چیز رو زمان‌بندی می‌کنی
و فکر می‌کنم... فکر می‌کنم بهترین کارکردش رو وقتی داره
که... میدونی درباره‌ی شخصیت بهت
اطلاعات میده
در مسیری که به داستان کمک کنه
(هارلم، نیویورک)
کی می‌تونم بیام بگیرمش؟
هر پارچه‌ای خواستی بردار
و هرچیزی که خواستی برات می‌دوزن
پارچه‌های آفریقایی درواقع توسط هلندی‌ها به آفریقا برده شدن
و از اونجا که ما داریم سعی می‌کنیم واکاندا رو پیش از مستعمره شدن تصویر کنیم
تلاش کردیم تا طرح‌های خودمون رو بسازیم
و بعد، کلی از این رو ترکیب کردم
خب، برای رنگش... و
میدونی... میگه من آفریقایی‌ام
بنابراین، صرف‌نظر از همه‌چیز میگه من آفریقایی‌ام
ولی راجع به کاربردشون خیلی محتاط بودم
اینا از مالی هستش از قبیله‌ی توارگ
اینا بیشتر از آفریقای جنوبی هستش از آمبر
خیلی از این استفاده می‌کنن
اومدیم اینجا تا چیزهایی رو که برای سکانس آبشار جنگجویان
لازم داشتیم، بگیریم 536 00:33:0۴ ,580 --> 00:33:09,880 (آبشار جنجگویان)
یه تم مهم برای من نوع دریافت اون از آفریقایی بودن بود
و اینکه استعمار چه اثری روی ما داشته
میدونی... می‌خواستیم تا واقعاً تمام گروه‌های نژادی واکاندا رو پوشش بدیم
همه‌شون رو یجورایی واقعی جلوه بدیم
گروه‌های نژادی و قومی حقیقی از دل قاره‌ی آفریقا
دورا میلاژه مورد علاقه‌ی خیلی از طرفدارها بود
تو لباسش موارد زیادی هست
که نشان‌دهنده‌ی آفریقاست
و برای اینکه اون رو بالاترین زن مبارز در واکاندا نشون بدیم
چاپ لباس‌هاشون شکل خاصی داشت که مثل
جای زخم‌آرایی بنظر بیاد
حلقه‌های دور گردن و دستاشون هم از قبیله‌ی اندبله در جنوب آفریقا الهام گرفته
و کلیت اون رنگ قرمز هم از قبیله‌ی ماسایی و خیلی
گروه‌های دیگه گرفته شده
روی شنل‌هاشون، جواهرات ریزی کار شده
و هرکدوم از اون جواهرات نشان‌دهنده‌ی قبیله‌ی فرد هستش
یه جورایی اونا رو اضافه کردم
بنابراین هرکدوم از دوراها
چیزی همراه‌شون دارن که هویت‌شون رو خاص می‌کن
می خواهی احساس واقعی بودن داشته باشه
می‌خواهی که نمایشگر دقیق وقار و ویژگی‌های فرهنگی اون شخصیت باشه
و بعضی‌شون رو هم از آدم‌ها در دنیای واقعی برداشت میکنی
(واکاندا)
و بعضی‌شون رو هم کاملاً ابداع می‌کنی
موفق شدیم تا اون هجرت و دیاسپورای فرهنگی آفریقا
رو با کرانه‌های فانتزی و آینده‌نگری پیوند بزنیم
و تو محدوده‌ی دانش طرفدارها از شخصیت پلنگ سیاه نگهش داریم
ما به... به بازیگرانی سیاه‌پوست نیاز داشتیم
به این فیلم قهرمانی که همه‌ی شخصیت‌هاش سیاه باشن نیاز داشتیم
میدونی.. هنوز یه جورایی الهام‌بخشه. بخصوص برای نسل جوان
پلنگ سیاه در کنار بسیاری دیگه
از فیلم‌ها قرار می‌گیره که سعی داره
مشکلات ناشی از برداشت‌های عمومی منفی رو برطرف کنه
و فرهنگ رو به پیش ببره
او در سال ۲۰۱۹ تاریخ‌ساز شد روث به اولین زن آمریکایی آفریقایی‌تباری تبدیل شد که توانست جایزه اسکار طراحی لباس را برای فیلم «پلنگ سیاه» بدست بیاورد
هرچقدر که دوست دارم طراح باشم
فداکاری‌هایی هم در این مسیر پدید اومدن
سه ماه در یک شهر هستی و
بعد، میری یه شهر دیگه
به خاطر همین، داشتن ارتباطات طولانی‌مدت خیلی سخته
من با همسرم در یک آرایشگاه آشنا شدم
ماریو جکسون
لقبش اسنگ بود
اسم خیابونی‌اش
وقتی اولین بار دیدمش چیزی از کارهای گنگسترهای خیابونی نمی‌دونستم
اون خیلی جذاب و گیرا و گرم بود
آدم عادی‌ای بود. ولی خب میدونی، بین کریپس‌ها بزرگ شده بود (کریپس یکی از بزرگترین گنگ‌های خلافکاری در آمریکا)
و وقتی هم بزرگ میشی دیگه ولت نمی‌کنه
سر صحنه‌ی فیلم پسربچه به من خیلی چیزها گفت
چه کفش‌های قشنگی
(پسر بچه، کارگردان: جان سینگلتون، ۲۰۰۱)
(برند کفش استیسی آدامز)
اینکه چطور کفش‌های استیسی آدامز می‌پوشن
چطور شلواراشون رو خط می‌ندازن
(دوچرخه دیکی با دسته‌ی طرح نظامی)
(شلوار جین گشاد رانگلر)
(تیشرت سفید یقه گرد تنگ)
معمولاً چه مدل شلوار رانگلری می‌پوشن
تی‌شرت چجوری باید دور یقه بایسته
چه سایزی ازشون باید بگیرم
(شلوار رانگلر و پیراهن پندلتون)
(کمربند وب)
(دمپایی روفرشی رومئو)
چه مدل کمربندی باید تهیه کنیم
اصلاً روفرشی رومئو کجا به کار میاد
و کجا می‌تونم برم و از اینا بگیرم
همه‌ی این ویژگی‌ها رو دقیقاً در خانه‌ی من توضیح داد
میدونی... ازدواج با اسنگ آسون نبود
اون این دنیا رو به خونه‌اش راه نمی‌داد
ولی خب... امم یه گروه فعال از دوستاش رو داشت
که از اونجا می‌اومدن و همه‌چیز رو راجع به زندگی‌شون می‌دونست
اون روز، ‌رفته بود بیرون تا دوستش رو ببینه (پنجم می ۲۰۰۷)
یادمه که تو جای پارک ایستادم و باهاش خداحافظی کردم
قبل از اینکه سوار ماشینش بشه صبر کرد
از مسیری که رفته بود برگشت و باهام خداحافظی کرد
نشست تو ماشین و رفت
آخرین باری بود که می‌دیدمش
اون روز، رفتم یه بوم آوردم می‌خواستم تو حیاط پشتی نقاشی بکشم
تصویر این زن رو دیده بودم که دستاش رو کشیده رو به بالا و ایستاده
شروع به نقاشی کردم و به موضوع رسیدم
حدودای ساعت ۱۰ شب بود
فکر کردم «خب! خبری هم ازش نشد»
یکی بهم زنگ زد و گفت «اوه روث»
اونجوری که اون حرف زد
یه‌جورایی فهمیدم
داشتن توی یه بار مسابقه‌ی بوکس می‌دیدن
یه نفر اومد داخل
تفنگش رو درآورد
دوست صمیمی شوهرم رو کشت
و بعد هفت مرتبه به شوهرم شلیک کرد
اساساً فقط از سر حسادت بود
چون اون زندگی‌اش رو تغییر داده بود
تغییر کرده بود
پاهام یه تُن شده بود
احساس می‌کردم به جای پا، بلوک سیمانی دارم
به زحمت می‌تونستم راه برم تا برسم اونجا
میدونم بنظر عجیب میاد
ولی بعد از این اتفاق
بعد از اینکه رها شد
منم رها شدم
و دیگه بار زندگی اون روی دوشم حس نمی‌کردم
میدونی. دوباره زندگی برام شروع شده بود
بدنبال تمرین‌های روحی و معنوی بودم
هیچوقت کلیسا بهم آرامش نمی‌داد
و مراقبه کردن هم کافی نبود
و بعد، یه روز اپرا اومد سر صحنه
وسط لوئیزیانا کنار رودخانه‌ای بودیم
که خیلی از همه‌جا فاصله داشت
بعد بهم گفت «میدونی... هنر یه جور عبادته
انگار خداوند از طریق تو داره صحبت می‌کنه»
انگار یه کوه آجر رو سرم ریخته باشه
چون می‌گفتم «وای! گفت هنر عبادته؟
کاملاً می‌فهمم چی میگه»
وقتی روی کاری که می‌کنید متمرکز هستید
خیلی خلاقانه است
پر از تخیله
باعث تجدید قوا میشه
کیه که بگه این عبادت نیست؟
حالا می‌خوام خودم رو جدی بگیرم
حالا
رفتم به مدرسه
خانواده‌ها، دانش‌آموزا و شاعران جدی
اون شکافی رو که باعث صدمات جدی میشد می‌شناختم
شب و روز خیلی جدی روی خودم کار می‌کنم
از عشاق ریاکار و رپرها زخم خوردم
هربار که از کنار آینه رد میشم نگاه میکنم
به تصویرم لبخند می‌زنم و می‌گم «اصلاً ساده نبود خواهر، آره
ولی به زیبایی ازش گذشتی
سرت رو بالا و بالاتر بگیر
چون هنوز بهترین رو انجام ندادی»
می‌خوام خودم رو جدی بگیرم
امروز. الان
و خودم رو بشناسم
دکترای روث کارترشناسی بگیرم
و بگم اگه کسی جرأت داره روی من محدودیت اعمال کنه
جون با زیبایی روث بهش حمله می‌کنم
آموختن
عشق
و اینا خطرناک خواهند بود
خودم رو جدی می‌گیرم
و زندگی می‌کنم
(پیتزبورگ، پنسیلوانیا)
آره
یه کم خاک... روی
اینجا روی شونه هست
شاید بخواهی بهش کمک کنی چون الان یقه خیلی وسط وایساده
باشه.. .بریم بریم بعدی
کارمون چطور پیش میره؟
پلنگ سیاه باعث شد همه‌ی کارهایی که کرده بودم،‌روی یک محور قرار بگیره
و فکر می‌کنم خیلی عالی باشه که کارت رو مجدداً معرفی کنی
فقط به این کار نگاه کن
(موزه هاینز، مروری بر آثار روث کارتر)
اولین باره که همه‌ی لباس‌ها رو یک جا زیر یه سقف می‌بینم
خیلی عالیه. واقعاً عالیه
کلی خاطرات خوب و عزیز اینجاست
کلی کار واقعاً مهم
کلی اوقات خوش و آدم‌های خوب
جالبه که الان آدم‌ها روث رو می‌بینن و می‌خوان ازش بدونن
خود کارش حضورش رو داره
منظورم اینه که... انگار یه کار پیکاسو باشه میفهمی منظورم رو؟ انگاری
میراثش همیناست خیلی خیلی بزرگتر از خودش به جا گذاشته
ما این زن را در دوران کاری‌اش دیدیم
یاد گرفتیم که چطور انسانیت و احساس را از
طریق لباس به کار اضافه کنیم
آن هم به طریقی که نه تنها از نظر تاریخی صحیح باشد
بلکه برای زندگی سیاهان نیز روایاتی را در نظر بگیرد
که کتب تاریخی معمولاً‌ از نوشتن آن عاجز بودند
فیلم می‌بینیم تا سرگرم بشویم
و چیزهایی نیز بیاموزیم
بنابراین بخش بزرگی از فرهنگ ماست
جایگاه ما را در زمان مشخص می‌کند
اگر به من این مسئولیت خطیر واگذار شده که
البسه‌ی فرهنگی را نشان بدهم
می‌خواهم پا را فراتر از جایی بگذارم
که پیشتر دیگران انجام داده بودند
بسیار مشغوف شدم
خانم‌ها و آقایان... ما موفق شدیم
باورتون میشه که این شب بالاخره فرا رسیده؟
وقتی به گذشته نگاه می‌کنم
یک «من» متفاوت در هر فیلم می‌بینم
انگار که من اینجا هستم
انگار که من به صدای خودم
متصل شدم